İş sözleşmesi taraflardan herhangi birinin tek taraflı fesih beyanı ile sona erdirilebilir. İş Kanunun 24. maddesi işçinin haklı nedenle derhal fesih haklarını düzenlemektedir. Buna göre sağlık nedenleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri davranışları ile zorlayıcı nedenlerin bulunması halinde işçi, iş sözleşmesini derhal feshedebilecektir. Bu durumda işverenin, feshe bağlı hakları ödeme zorunluluğu bulunacaktır. işte, işçinin hakı nedenle fesih hakkı hakkında tüm ayrıntılar…
Bu 6 bent kanunda sınırlı olarak sayılmamış olup buna benzer haller de işçi açısından derhal fesih sebebi olabilecektir. Örneğin işçinin ücretinin kanunda belirtilen sürelerde ödenmemesi yahut eksik ödenmesi, elden ücret/maaş ödemeleri yapılarak SGK primlerinin eksik yatırılması, iş yerinde psikolojik taciz ve benzeri durumlar meydana geliyorsa işçi, 24. madde uyarınca iş akdini haklı nedenle feshedebilir ve bu durumda şartlarının oluşması halinde kıdem tazminatına hak kazanır.
Zorlayıcı Sebepler
İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.
Derhal Fesih Hakkının Kullanım Süresi
Yukarıdaki hallerin varlığı halinde işçi, bildirim süresine uymaksızın iş sözleşmesini derhal fesih etme hakkına sahiptir. İş Kanunu Madde 24’te belirtilen sebeplerle haklı ve derhal feshin geçerli sayılabilmesi süreye tabidir. İş Kanunu Madde 26’da; “24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz. Bu haller sebebiyle işçi yahut işverenden iş sözleşmesini yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde feshedenlerin diğer taraftan tazminat hakları saklıdır.” ifadesi ile bu süre koşulu açık olacak şekilde tanımlanmıştır.
Haklı Feshin Sonuçları
İşçi ile işveren arasında belirli veya belirsiz süreli fark etmeksizin iş sözleşmesi yapılmış olsun, yukarda sayılan haklı sebeplerin var olması halinde taraflar sözleşmeyi derhal feshedebileceklerdir. İş akdini haklı nedenle feshedecek olan işçinin öncelikle haklı fesih gerekçelerini işverene bildirmesi gerekmektedir. İşçi bakımından fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması bir geçerlilik şartı olmamakla birlikte yazılı bildirim yapılması ispat açısından elverişlilik sağlamaktadır. İş akdini haklı nedenle fesheden işçi kıdem tazminatına, şartlarının oluşması halinde hak kazanmaktadır. Buna karşılık işçi haklı nedenle bile olsa iş akdini kendisi feshetmesi halinde ihbar tazminatına hak kazanmaz. İşsizlik maaşı bakımından ise işten çıkış kodu gereği ilk etapta İŞKUR işsizlik maaşı başvurusunu reddedebilecektir. Yasal sürecin başlatılması halinde arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanması yahut davanın işçi lehine sonuçlanarak kesinleşmesi halinde işsizlik maaşı alınabilir.
